متاسفانه با خبر شديم كه جناب آقاي جلال ذكايي، رياست محترم دفتر امورچاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي دومين بار استعفاي خود را تسليم وزير محترم اين وزارت خانه نموده است و اين بار با درخواست وي موافقت شده است. در واقع اين مصاحبه شايد آخرين مصاحبه ايشان در مقام رياست دفتر امورچاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي باشد. آقاي ذكايي در طول اين گفت و گو به موارد بسيار ارزشمندي اشاره مي كند كه اي كاش مورد توجه سازمان توسعه تجارت و شركت سهامي نمايشگاه هاي بين المللي قرار مي گرفت. توجه به نكات ارزشمندي كه وي مطرح كرده است مي تواند چراغ روشني در برگزاري كليه نمايشگاه هاي برگزار شده در سطح كشور باشد. آرزو مي كنيم كه صنعت چاپ كشور، همچنان از دانش و تجربه ايشان بهره مند باشد.

برگزاري نمايشگاه Peco بر چه اساسي در دستور كار قرار گرفت؟
ضرورت برگزاري نمايشگاه چاپ و بسته بندي اكو به سياست هاي ما در وزارت خانه، مبني بر توسعه صادرات حوزه چاپ و بسته بندي، بازمي گردد. البته حوزه چاپ بيشتر در حوزه اختيارات من است و بسته بندي هم به دليل ارتباطي كه با حوزه چاپ دارد، مورد توجه قرار مي گيرد. ما در طول سال هاي گذشته تلاش زيادي كرديم كه دوستان را در حوزه چاپ، به  اين باور برسانيم كه مي توانند در بازارهاي بين المللي حضور پيدا كنند. ارزيابي ما اين بود، به دليل اين كه صنعت چاپ تا به حال سابقه حضور اندكي در بازارهاي بين المللي داشته، اگر بخواهيم گام مطمئني برداريم، بايد از بازارهاي منطقه شروع كنيم. بنا به دلايل متعدد، ورود در اين بازارها نسبت به ديگر بازارهاي بين المللي، شايد سهل تر باشد. البته از برخي جهات با ساير بازارهاي دنيا مشترك است. اما از نظر بعد مسافت، فرهنگ مشترك، هم زباني با برخي از اين كشورهاو بازار مستعدي كه در برخي از اين كشورها وجود دارد و موارد متعدد ديگر، به اين جمع بندي رسيديم كه سازمان هاي منطقه اي در اين حوزه را مورد توجه قرار بدهيم و از ظرفيت آن ها استفاده كنيم. يكي از اين بازارها، اكو بود كه داراي ده كشور عضو است. در سال 85 جلسه اي برگزار كرديم و به وحدت نظر رسيديم. پيشنهاد من اين بود كه نمايشگاه چاپ و بسته بندي كشورهاي عضو اكو را به عنوان يك نمايشگاه مستقل برگزار كنيم. با اين نگاه كه تعاملات بين كشورها در زمينه چاپ مي تواند، اتفاق بيفتد. نه اين كه ما فقط صادر كننده باشيم و آنها مصرف كننده. احتمال اين وجود دارد كه در سال هاي آينده، آنها امكاناتي داشته باشند، كه ما بتوانيم استفاده كنيم. كما اين كه برخي از اين كشورها مانند تركيه و پاكستان در حال حاضر امكانات خوبي دارند و مي توانند مواردي را به كشور ما صادر كنند. هدف ما اين بود كه يك بازار منطقه اي پويا را در صنعت چاپ به وجود آوريم.

چه لزومي براي برگزاري مستقل نمايشگاه Peco وجود داشت و آيا برگزاري هم زمان با نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران نمي توانست امتيازات بيشتري به همراه داشته باشد؟
اين سوال را خيلي از من مي پرسند. اولا من متولي برگزاري نمايشگاه نيستم. تصميم گيرنده هم نيستم. من تنها به عنوان يك مسوول دولتي و كسي كه حداقل نزديك به 13 سال است، در اين اداره حضور دارم و از كم و كيف تحولات چاپ مطلع هستم، مي توانم اظهار نظر و آسيب شناسي كنم. از نظر من هيچ منافاتي وجود ندارد كه اين دو نمايشگاه بخواهند با هم برگزار شوند.
هيچ مشكلي در اين رابطه وجود ندارد. در عين حال منافاتي هم براي برگزاري مستقل آن وجود ندارد. نمايشگاه اكو، يك نمايشگاه مستقل ويژه كشورهاي عضو اكو است. اما اگر فرض را بر اين بگيريم كه اين دو نمايشگاه بخواهد با هم برگزار بشود، من هم معقتد هستم كه مي توانند به هم ديگر كمك كنند و نمايشگاه خوبي برگزار شود. اما مستلزم داشتن يك حداقل هايي است. اين حداقل ها در حال حاضر وجود ندارد. از جمله اين كه شرايط برگزاري نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران، چه به جهت زمان برگزاري و چه به جهت مجري برگزار كننده و چه از نظر زير ساخت هاي نمايشگاه، شرايط مناسبي نيست. متاسفانه بايد عرض كنم كه شرايطي كه شركت سهامي نمايشگاه ها براي برگزاري نمايشگاه قرار مي دهد، شرايط كاملا تجاري و غير اقتصادي است. اگر ما قرار است وارد بازاري بشويم، منطق حكم مي كند كه شرايط مناسب و پيشنهادهاي ويژه و امتيازات خاصي را قايل بشويم تا بتوانيم بازارها را از آن خودمان كنيم. قاعدتا در اين بازار منطقه اي بقيه بي كار نمي نشينند، ببينند ما چه كاري مي كنيم. بايد بررسي كنيم كه تركيه يا چين براي فتح اين بازارها، چه مي كنند. آيا به سادگي و با آسودگي خيال وارد اين بازارها مي شود يا اين كه پيشنهاد مي دهد، امتياز مي دهد، امكانات ويژه اي براي اين بازارها در نظر مي گيرد.
وقتي شما غرفه هاي ارزي نمايشگاه را معادل نمايشگاه هاي اروپايي قرار مي دهيد و يك دهم آن امكانات را هم در اختيار شركت ها قرار نمي دهيد، چه طور امكان دارد، انتظار داشته باشيد، شركتي از تركمنستان بيايد و براي اين كه حضور داشته باشد، در حدود 250 دلار پول بپردازد.
نگاه شركت سهامي نمايشگاه هاي بين المللي تهران به اعتقاد من نگاه كاملا تجاري است. اين طور نيست كه امكاني را فراهم كند يا تخفيفات ويژه اي در نظر بگيرد، براي اين كه صنعت رشد كند.

اين نگاه درآمد محور، با توجه به اين كه شركت سهامي نمايشگاه ها، يك شركت دولتي است و سازمان توسعه تجارت و وزارت بازرگاني متولي آن است، چطور مي تواند توجيه داشته باشد؟
اگر بخواهيم اين مساله را موشكافي كنيم بايد خيلي به عقب برگرديم. ببينيد ما در دوره هاي خيلي دور، هم زمان با نمايشگاه كتاب كه در ارديبهشت ماه برگزار مي شد، سالني داشتيم به نام سالن خدمات نشر. سالن 5 و A5 كه سالن بسيار خوبي بود، به خدمات نشر اختصاص داشت و مورد استقبال بسياري هم واقع مي شد. تمام توليدكنندگان يا واردكنندگان دستگاه هاي چاپ، پيش از چاپ، پس از چاپ، حتي كتابخانه ها و تجهيزات كتابخانه اي، آن چه را كه مربوط به حوزه كتاب مي شد، در آن سالن با قيمت بسيار بسيار مناسب عرضه مي كردند.
تمام شركت ها و كمپاني ها هم حضور پيدا مي كردند و رضايت داشتند. بازديد كنندگان هم راضي بودند. همين بخش مورد اعتراض شركت سهامي نمايشگاه ها بود. مي گفتند با برگزاري اين نمايشگاه، بازار نمايشگاه چاپ و بسته بندي كساد مي شود و شما نبايد اين نمايشگاه را برگزار كنيد. حالا بر اساس يك اتفاق، فكر مي كنم در سال 2002 نمايشگاه Drupa هم زمان با نمايشگاه كتاب تهران بود، نمايشگاه خدمات جانبي نشر، برگزار نشد و متاسفانه پس از آن هم به دليل اين كه تغييراتي در وزارت خانه اتفاق افتاد، پي گيري در وزارت خانه انجام نشد، اساسا بخش خدمات جنبي نشر منتفي و آن انتظاري كه شركت سهامي نمايشگاه ها داشت، محقق شد. انتظار ما اين بود كه نمايشگاه چاپ و بسته بندي، اين خلا را پر كند اما متاسفانه اين اتفاق رخ نداد. نمايشگاه چاپ و بسته بندي هم مثل گوشت قرباني افتاد، دست افرادي كه هر كدام به دنبال منافع اقتصادي خودشان بودند.
غافل از اين كه بازيدكنندگان، متخصصين و دست اندركاران حوزه چاپ، مي خواهند تكنولوژي روز دنيا را ببينند. وظيفه برگزار كننده فقط اين  نيست كه متري چند هزار تومان بگيرند، بعد هم نفهمند، واقعا چه اتفاقي افتاد. اين كه كار ساده اي است، هر كسي مي تواند اين كار را انجام بدهد.
من از زماني كه مسووليت دفتر چاپ را داشتم، مكاتبات متعددي با شركت سهامي نمايشگاه ها انجام دادم و حتي يكي دو مكاتبه بسيار تند با دوستان انجام دادم كه شايد يك مقدار هم براي آن ها، نوع مكاتبه عجيب بود اما من واقعا براي اتفاقي كه دارد در اين كشور مي افتد، دلم مي سوزد. مكاتباتي كه دريافت كردم، هيچ كدام پاسخ سوالاتي نبود كه من مطرح كرده بودم. ما كار خود را به عنوان بخش دولتي انجام داديم، گوشزد كرديم، تذكر داديم، انتقاد كرديم. از زمان حضور من در اين مسووليت، موضوعات مربوط به نمايشگاه چاپ و بسته بندي، پي گيري شده است. تا پيش از آن حتي مديران قبلي دغدغه اين نمايشگاه را هم نداشتند.
خدمت دوستان عرض كردم، اين نمايشگاه، نمايشگاه تخصصي چاپ است. متولي چاپ در كشور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است.
شركت سهامي نمايشگاه ها و سازمان توسعه تجارت، حتي يك جلسه از متولي دولتي صنعت چاپ كشور، دعوت نكرده است كه نظراتش را بشنود. در پاسخ به من گفته اند، از شما دعوت شده است، در شوراي سياست گذاري نمايشگاه چاپ و بسته بندي شركت كنيد. متاسفانه هنوز كه هنوز است، دوستان شأن دولت را متوجه نيستند. من كه نمي خواهم درگير اجرا بشوم. اصلا ضرورتي ندارد، من به بخش اجرا ورود پيدا كنم. بنده عرض كردم، دغدغه هايي دارم و اين صنف دغدغه هايي دارد كه بنده مي توانم منتقل كنم.
سازمان توسعه تجارت در جلسات كلاني كه دارد و براي برگزاري نمايشگاه، تصميم گيري مي كند، بايد دعوت مي كرد. من كه نمي توانم بگويم، اجازه بدهيد، در جلسات شركت كنم، نظرات صنف را منتقل كنم. شأن مجموعه وزارت خانه ما نيست. من نمي دانم وقتي نمايشگاه ايران پلاست برگزار مي شود، نماينده پتروشيمي در آن جلسات حضور دارد يا ندارد.

در واقع برگزار كننده خود شركت ملي صنايع پتروشيمي است.
نكته همين است. مي خواهم عرض كنم، آيا وقتي نمايشگاه آگروفود مي خواهد، برگزار شود، از صنف پروفيل ساز و در و پنجره ساز، استفاده مي كنند؟ نمي دانم چه اتفاقاتي در شركت سهامي نمايشگاه ها دارد، مي افتد؟
علامت سوال بزرگ هنوز وجود دارد و دوستان متاسفانه بنا هم ندارند به اين حرف ها گوش كنند.

متاسفانه به نظرات هيچ كس اهميتي داده نمي شود و تصميم گيري بدون مشورت از جايي كه نگاه تخصصي و كارشناسي ندارد انجام مي شود. ضمن اين كه به اعتقاد من نبايد به سمت دولتي شدن بيشتر حركت كرد.
اصلا بنا نيست به سمت دولتي شدن، برويم. بنده اعتقادي به اين موضوع ندارم و سعي كردم چنين نگاهي را هم منتقل نكنم. ببينيد ما براي دولت شأن سياست گذاري، حمايت و نظارت را داريم. اين كه دولت در بحث هاي اجرايي، ورود پيدا كند، آسيب بزرگي هم براي دولت و هم براي بخش خصوصي است. من عرض نكردم دولت نمايشگاه برگزار كند. در سطح كلان، وقتي براي نمايشگاه چاپ و بسته بندي قرار است سياست گذاري انجام شود، به عنوان نماينده دولت، حداقل مي توانيم نظرات مان را ارائه كنيم. اين اتفاق نمي افتد.

برخي از اين مشكلات ناشي از عدم درك تفاوت ميان صنف، صنعت و سرويس است. آيا در ايران، صنعت چاپ داريم يا چاپ، سرويسي است كه به مشتري ارائه مي شود.
چاپ از نظر من دو بخش است. آن بخشي كه مربوط به توليد ماشين آلات، مواد اوليه و در واقع بخش سخت افزاري كار است، صنعت است كه زير نظر حوزه صنايع است. اما آن بخشي كه از اين مرحله خارج مي شود، يعني در واقع نيازهاي سفارش دهندگان مثل ناشران، توليد كنندگان مواد غذايي و... را مي خواهد برآورده كند، اينجا خدمت است. چاپخانه داري يك خدمت محسوب مي شود. توليد ماشين آلات چاپ، يك صنعت محسوب مي شود. اگر بخواهيم مجموعه اين ها را با هم ببينيم، مي توانيم به آن صنعت چاپ بگوييم. وقتي فرآيند چاپ را نگاه مي كنيم، بيشتر خدمت دارد اتفاق مي افتد، يعني يك پروسه تكميل اتفاق مي افتد تا اين كه ساخت و توليد سخت افزاري را بخواهيم، انتظار داشته باشيم.

شايد به اين دليل نام نمايشگاه از سال گذشته از عنوان ماشين آلات چاپ و بسته بندي به نمايشگاه چاپ و بسته بندي و ماشين آلات وابسته تغيير كرد. دغدغه شركت هاي بسته بندي مشاركت كننده در نمايشگاه اين بوده كه  بسته بندي در حالي كه شايد 70 تا 80 درصد نمايشگاه را تشكيل مي دهد، همواره زير سايه چاپ بوده است. اين دغدغه مي تواند ناشي از نحوه برگزاري يا ستاد برگزاري نمايشگاه باشد. شايد هم چون بسته بندي اتحاديه يا انجمني مستقل ندارد، اين اتفاق مي افتد. نظر شما چيست؟
اتفاقا گيركار جاي ديگر است. ببينيد، باز مي گردد به عرضي كه داشتم. وقتي اتفاقي در يك صنعت قرار است، رخ بدهد، يك قوه عاقله بايد بنشيند، تدبير كند. يعني وظيفه يك سازمان به عنوان ستاد، فقط و فقط، بايد رصد كردن باشد. اين ستاد، مي تواند، شركت سهامي نمايشگاه ها يا سازمان توسعه تجارت باشد. وظيفه كارگروه هاي نمايشگاهي بايد اين باشد كه از روش هاي علمي استفاده كنند. اولا نمايشگاه را ارزيابي كنند. اصلا هم جانب داري نكنند. به صورت كاملا بي طرفانه و از روش هاي كاملا علمي استفاده كنند. بخشي از داده هايي كه مي تواند به ستاد ارائه شود، خروجي همين كار پيمايشي است كه مي توان انجام داد.
دوما اين كه افراد صاحب نظر، نمايندگان تشكل ها و نمايندگان دولت را دعوت كرده و ارزيابي كنند.
ببينيد، يك وقتي نمايشگاهي تشكيل شده كه اولين نمايشگاه چاپ و بسته بندي در كشور بوده است. شرايط كشور و شرايط صنعت چاپ و بسته بندي هم متفاوت بوده است. انتظارات مردم از نمايشگاه هم متفاوت بوده است و اساسا شرايط صنعت چاپ و بسته بندي در دنيا از 15 سال پيش تا امروز بسيار متفاوت شده است. ما بايد مدل هايي را كه در دنيا اتفاق افتاده است، تجربه كنيم. بسياري از كشورها، نمايشگاه چاپ را از بسته بندي جدا كردند، چرا؟ به دليل اين كه حوزه بسته بندي و شاخه هاي آن بسيار بسيار گسترده شده است. همين طور چاپ. آنها امروز به اين نتيجه رسيده اند كه بايد يك نمايشگاه Interpack داشته باشند، بايد يك نمايشگاه LabelExpo و يك نمايشگاه Drupa داشته باشند. وقتي شما وارد نمايشگاه دروپا مي شويد، به اين مفهومي كه ما در كشور نمايشگاه چاپ و بسته بندي داريم، وجود ندارد. شما اگر امروز در كشور مي بينيد كه موضوع پركن ها و بحث دستگاه هاي بسته بندي به يك حدي از اشباع رسيده است، عاقلانه اين است كه نمايشگاه را مستقل كنيد. وقتي نمايشگاه خودش به اين بلوغ رسيده است و مخاطب قابل توجهي براي خود پيدا كرده است بايد مستقل برگزار شود. در تقويم نمايشگاهي، بايد نمايشگاهي صرفا براي بسته بندي در نظر گرفت و نمايشگاه چاپ را از آن جدا كرد.

اين پيشنهاد شماست با توجه به شرايط امروز كشور؟
من فكر مي كنم در حال حاضر به آن ظرفيت رسيده ايم. با توجه به حجم كمي نمايشگاه، به حدي كه بتوان نمايشگاه هاي مستقل برگزار كرد، رسيده ايم.
فكر نمي كنيد در آن صورت نمايشگاه چاپ ضربه بزرگي خواهد خورد؟
اصلا اين طور نيست. به اعتقاد من اين يك توهم است. آن موقع بايد ببينيم كه اگر مي خواهيم نمايشگاه چاپ خوب برگزار كنيم، الزامات يك نمايشگاه خوب چيست؟ متناسب با آن الزامات، شرايط را فراهم كنيم و يك نمايشگاه چاپ برگزار كنيم. اگر واقعا مشكل داريم، برويم فكر ديگري بكنيم. ما از نمد بسته بندي نبايد براي چاپ كلاه بسازيم و يا بالعكس. هركدام را به صورت مستقل بايد در جاي خود ببينيم. حتي من اعتقادم اين است كه بايد از برگزاري نمايشگاه هاي متعدد بيهوده در استان ها، كه متاسفانه فقط و فقط و فقط با نگاه تجاري و كسب درآمد برگزار مي شود، جلوگيري كرد. اخباري به گوش مي رسد كه فقط مايه تاسف است.

حتي نمايشگاه هايي كه در مراكز استان‌ها برگزار مي‌شود هم از كيفيت چنداني برخوردار نيست.
دقيقا. به اعتقاد من، به اين دليل است كه قوه عاقله وجود ندارد. چنان چه امروز بنده بروم و پيشنهاد كنم تا نمايشگاه چاپ و بسته‌بندي برازجان برگزار شود، فكر نمي كنم، شركت سهامي نمايشگاه‌ها يا سازمان توسعه تجارت نپذيرد. من توجيه اقتصادي مي‌كنم. مي‌گويم اين قدر غرفه مي‌فروشم، اين قدر درآمد دارم و اين قدر هم به شما مي‌دهم. يك نگاه كاملا بازاري و براي كسب درآمد است. در صورتي كه من بايد ارزيابي كنم و ببينم، برگزاري اين نمايشگاه چقدر ضرورت دارد. آيا شكل برگزاري بايد اين گونه باشد يا دنيا شيوه‌هاي ديگري را تجربه كرده است؟ وقتي به من مي‌گويند در يك نمايشگاه شهرستان تعداد غرفه گذاران از تعداد بازديدكنندگان بيشتر بوده است، اين به چه معني است؟ به اين معني است، كسي كه نمايشگاه را برگزار كرده به سود خودش رسيده است و پولش را گرفته است. حالانمايشگاه مي‌خواهد بازديد كننده داشته باشد، مي خواهد، نداشته باشد.
دنيا به سمت ايجاز و اختصار حركت مي‌كند. يعني نمايشگاه‌هاي  كوچك اما پرمحتوا برگزار مي‌كند. نمايشگاه بايد تخصصي بشود.  ما شعار مي‌دهيم ولي در عمل مشكل داريم. اگر يادتان باشد، زماني ما يك نمايشگاه صنعت داشتيم. در مهر ماه تمام صنايع به نمايشگاه مي‌آمدند. سپس به اين جمع بندي رسيديم كه نمايشگاه را تخصصي كنيم. در بخشي موفق و در بخش عمده‌اي از آن ناموفق بوديم. يعني با عنوان تخصصي سازي آمديم اما آن اتفاقي كه بايد رخ مي‌داد، اتفاق نيفتاد. آيا اشكالي دارد در حوزه چاپ ديجيتال، يك نمايشگاه كوچك اما كيفي، برگزار كنيم؟ آيا اشكالي دارد در زمينه چاپ افست، يك نمايشگاه تخصصي داشته باشيم؟ چه اشكالي دارد در مورد چاپ كارتن يك نمايشگاه كوچك با كيفيت داشته باشيم. چه اشكالي دارد كه نمايشگاه چاپ ليبل داشته باشيم.

برگزاري اين نمايشگاه ها، بسيار خوب است اما اين نمايشگاه‌هاي كوچك مي تواند توسط چند شركت در كنار هم برگزار شود. اين گونه نمايشگاه ها نياز به متولي دولتي ندارد. اين نمايشگاه‌هاي بزرگ است كه نياز به سياست گذاري و برنامه ريزي و حمايت دولت دارد. مزيت بزرگي كه نمايشگاه پكو نسبت به نمايشگاه تهران داشت، اين بود كه يك دستگاه چاپ بعد از سال‌ها در آن روشن شد، يكي از مواردي كه در كنفرانس مطبوعاتي شانزدهمين نمايشگاه چاپ و بسته بندي هم مطرح شد، همين مساله بود كه چرا در نمايشگاه تهران، سال هاست ماشين چاپ ديده نمي شود؟ پاسخ اين بود كه تعاملاتي پشت پرده وجود داشته كه يك ماشين چاپ در پكو حضور پيدا كرده است. به نظر مي‌رسد، الزامات و كمك‌هايي كه شركت‌ها براي آوردن و روشن كردن يك ماشين نياز داشته اند، در نمايشگاه پكو برآورده شده است، چرا در نمايشگاه تهران اين اتفاق نمي‌افتد؟
من نمي‌دانم آن تعاملات چه بوده است. اين تعاملات فرصت است يا تهديد؟ ما بايد اولويت خود را مشخص كنيم. اگر اولويت ما پول درآوردن است، اشكالي ندارد. بگوييم براي ما فقط پول مهم است و به ما ربطي ندارد، ماشين چاپ روشن مي‌شود يا نمي‌شود. براي ما مهم نيست بازديد كننده راضي مي‌شود يا نمي‌شود. براي ما مهم نيست كه اصلا بازديد كننده تخصصي باشد يا نباشد.
ما بايد اولويت ها را تعريف كنيم. اگر اولويت پول درآوردن است، نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران، بهترين روش را دارد و خوب هم اين كار را انجام مي دهد و بايد ادامه پيدا كند. اما اگر اولويت چيز ديگري است، بايد اقتضائات آن اولويت را ايجاد كنيم. يعني اگر اولويت اين است كه دستگاه چاپ در نمايشگاه روشن شود، بازديدكننده تخصصي در نمايشگاه حضور پيدا كند، مردم آخرين تحولات صنعت را به چشم خود در كشور ببينند، بايد شرايط محقق شدن آن را فراهم كرد. من بارها گفتم، براي ما بد است كه مردم براي ديدن تحولات معمول دنيا به دبي بروند. يعني ما داريم با دست خود در جيب خارجي ها پول مي ريزيم. اين اولويت ها به نظر من احصا نشده است. اين تعاملاتي كه دوستان نام مي برند، يك فرصت است. چرا از اين تعاملات شما انجام نمي دهيد؟

اولويت هاي نمايشگاه Peco چه مواردي بوده است؟
چيزي كه مدنظر ما بود، اين بود كه اولا دست اندركاران حوزه چاپ را به اين باور برسانيم  كه مي توانند در اين بازارها حضور داشته باشند. نكته دوم اين بود كه مي خواستيم تلنگري به كشورهاي عضو اكو بزنيم و آن ها را مخاطب قرار  بدهيم.  حوزه چاپ و بسته بندي، حوزه بسيار وسوسه انگيزي براي همه اين دوستان است. اعتقادمان اين است كه اين حوزه مي تواند، محل تعاملات منطقه اي باشد. حتي از محل برگزاري اين نمايشگاه مي توان به تعاملات ديگر از جمله تعاملات فرهنگي رسيد. اگر منصفانه بخواهم عرض كنم به بخشي از اين اهداف رسيديم و به بخشي نرسيديم. بخشي از ناكامي ها به دليل زمان بود كه براي همه روشن و مشخص است. دليل ديگر هم متاسفانه به دليل شرايطي بود كه براي نمايشگاه پيش آوردند.

اعتقاد برخي از اعضاي هيات مديره اتحاديه صادركنندگان خدمات صنعت چاپ، اين بود كه درگيري هايي كه پيش از نمايشگاه به وجود آمد، در عدم حضور برخي از بازديدكنندگان موثر بوده است. شما تاييد مي فرماييد؟
طبيعي است. در واقع گريزي از اين مساله نيست. شرايط سياسي و شرايط عمومي كشور، تاثير خود را بر اقتصاد مي گذارد. نمايشگاه هم يك اتفاق اقتصادي است. اتفاقات روزهاي ژيش از نمايشگاه تاثير خود را بر نمايشگاه گذاشت چرا كه اخبار و اتفاقاتي كه در سطح كشور ايران رخ مي دهد، در رسانه هاي بيگانه بزرگ نمايي مي شود و آن هايي هم كه مي خواهند شركت كنند، دچار ترديد مي شوند. اما اعتقاد دارم اين نكته خيلي جدي و اساسي نيست و مي توان گفت يك تاثير مقطعي داشته است.
به نظر من افرادي موفق خواهند بود كه ريسك حضور در بازارهاي خطرناك را بپذيرند. اتفاقي كه به نظر من جدي تر بود، اين بود كه فكر مي كنم متاسفانه برخي از دوستان، علاقمند بودند كه اين نمايشگاه برگزار نشود. حتي اگر برگزار مي شود، موفق برگزار نشود. بر اساس كدام عقل اقتصادي، عقل صنفي و عقل وطني بايد چنين تصوري وجود داشته باشد كه يك نمايشگاه برگزار شده در كشور موفق نباشد. به وضوح مي ديدم، دست هايي در كار است كه از ابتدا اين نمايشگاه را شكست خورده، جلوه دهند. به لطف خدا نمايشگاه Peco نمايشگاه خوبي بود و در حد قابل قبولي هم برگزار شد. هر چند كه با ايده ها و آرمان ها و مطلوب ما فاصله زيادي داشت. هنوز هم جاي كار دارد و فكر مي كنم كه كشور باز هم ظرفيت برگزاري چنين رويدادي را داراست. اعتقاد ما در برگزاري اين نمايشگاه اين نبود كه تنها در ايران برگزار شود، بايد اين نمايشگاه به صورت دوره اي در كشورهاي عضو اكو برگزار شود.

در جايي گفته بوديد كه قرار بر اين است كه 5 دوره در ايران برگزار شود.
اين پيشنهاد من بوده است. براي اين كه نمايشگاه به قوام خود برسد، 5 دوره در ايران برگزار شود و پس از آن به صورت دوره اي در كشورهاي عضو اكو و كشورهاي علاقمند برگزار شود.

برنامه ريزي دوره آينده نمايشگاه به چه شكلي است؟
اين بر عهده اتحاديه صادركنندگان خدمات صنعت چاپ است. من فرداي روز پايان نمايشگاه به آقايان عرض كردم كه سريع تر گزارش ها را به سازمان توسعه تجارت تحويل دهيد و مجوزهاي لازم را بگيريد تا با تنگناي امسال دوباره مواجه نشويد. اعتقادم اين است، چنان چه مي خواهيم نمايشگاه خوبي برگزار كنيم، مقدمات آن بسيار مهم تر از خود نمايشگاه است.

آيا نبايد از امروز هم چون نمايشگاه هاي بزرگ دنيا مثل دروپا يا اينترپك، تورهاي معرفي نمايشگاه را در كشورهاي عضو اكو برگزار كنيم؟
برگزاري اين تورها براي نمايشگاهي كه سابقه زيادي ندارد، شايد خيلي عجيب نباشد. توجه كنيد، دروپايي كه با اين قدمت برگزار مي شود و داراي يك سري مشتريان بالفعل است. علي رغم اين كه يك سري مشتريان پر و پا قرص دارد، باز هم در تمامي كشورها و نه فقط كشورهاي توسعه يافته، اين تورها را برگزار مي كنند. من باز هم تكرار مي كنم، يك قوه عاقله اي وجود دارد كه تدبير مي كند. تدبير مي كند كه براي بازديدكننده يا مشاركت كننده چه بايد كرد. شما نمايشگاه دروپا را در نظر بگيريد، با بليط ورودي نمايشگاه از يك سري امكانات رفاهي عمومي مثل مترو، تئاتر يا استفاده از برخي رستوران ها مي توانيد، بهره مند شويد. ما كدام يك از اين ها را در نمايشگاه هاي خودمان داريم؟
نگاه ما نسبت به نمايشگاه، نگاه بسيار خردي است.

با توجه به اين كه اتحاديه چاپخانه داران با منع قانوني از برگزاري نمايشگاه چاپ و بسته بندي كنار رفت، فكر مي كنيد، دليل انتخاب شركت صنوف توليدي و خدمات فني تهران براي برگزاري نمايشگاه چه بوده است؟
براي ما هم عجيب است كه سر و كله شركت صنوف توليدي از كجا پيدا شد. البته در واقع من نبايد پاسخ اين سوال را بدهم. آنهايي بايد پاسخ بدهند كه هيچ گاه پاسخ گو نيستند. من نمي دانم كه از كجا به اين جمع بندي رسيدند كه مي توانند نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران را برگزار كنند. سوال من از دوستان اين است كه اين دوستان به جز نمايشگاه چاپ و بسته بندي كدام نمايشگاه تخصصي را برگزار كرده اند؟ من براي اين كه مستند به شما بگويم الان وارد سايت شركت سهامي نمايشگاه ها شده ام. تنها نمايشگاهي كه اين شركت برگزار مي كند، همين است. من در نامه اي خدمت آقاي دكتر حسيني، مديرعامل وقت شركت سهامي نمايشگاه هاي بين المللي عرض كردم كه شايد دوستان بتوانند نمايشگاه بهاره و پاييزه را به خوبي برگزار كنند اما اين ها نمايشگاه نيست، فروشگاه است. تفاوت جدي با يك نمايشگاه تخصصي دارد.
از روي ليست مي خوانم، نمايشگاه نفت و گاز و پتروشيمي توسط روابط عمومي وزارت نفت برگزار مي شود. نمايشگاه تجهيزات پزشكي توسط انجمن صنفي تجهيزات پزشكي برگزار مي شود. بسياري از نمايشگاه هاي تخصصي توسط انجمن ها و اتحاديه هاي صنفي آن صنعت برگزار مي شود. چطور مي شود كه آن جا منع ندارد اما اين طرف منع دارد؟ اساسا اين قدر صنعت چاپ صغير و بدون صاحب است كه يك نفر ديگر بايد به عنوان قيم، نمايشگاه برگزار كند؟ سوال ديگري كه مطح مي شود، اين است كه آيا صرفا شركت صنوف توليدي وظيفه اش اين است كه نمايشگاه تهران را برگزار كند؟ چرا نمايشگاه استان هاي ديگر را برگزار نمي كند؟ آيا آن ا رسالتي بر عهده شركت صنوف توليدي نيست؟ يا آن جا اقتصادي نيست؟

آيا با توجه به رويدادهايي كه در سطح بين المللي و در سطح منطقه اي در حوزه صنايع چاپ و بسته بندي بر گزار مي شود، نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران از كيفيت مطلوبي برخوردار است؟ آيا برگزار كنندگان نمايشگاه هاي ديگر كشور ها را مي بينند و از آن ها الگو مي گيرند؟
اين دوستان نبايد ببينند. اين دوستان مجري هستند. آن قوه عاقله، آن اتاق فكر، آن اتاق تدبير است كه بايد ارزيابي كند. ايراد اصلي به آن ها وارد است. شما با چه مكانيزمي ارزيابي مي كنيد كه 15 هزار متر، وقتي به 13 هزار متر مي رسد، آن را نشانه رشد اعلام مي كنيد؟ به لحاظ كيفي وقتي هيچ سرويسي ارائه نمي شود و همه داد و فعان شان بلند است، شما مي گوييد، نمايشگاه موفقي بوده است. من متوجه نمي شوم! دوست داريم دوستان هم استدلال كنند و بگويند چرا نمايشگاه خوب برگزار شده است و بر اساس چه شاخص هايي نمره قبولي به برگزاري يك نمايشگاه مي دهيم.

در دوره گذشته نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران، 53 ميليون تومان براي تبليغات هزينه شده است. ميزان تبليغات نمايشگاه Peco چقدر و به چه شكلي بوده است؟
عددي كه دوستان براي نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران ارائه مي كنند بايد نمود داشته باشد. تبليغات هم گم نيست. بايد براي مخاطب ملموس باشد. اين خروجي بايد براي مخاطب روشن باشد. ما از نمايشگاه شيريني و شكلات نبايد بخواهد به بحث هاي چاپ و گرافيك بپردازد اما نمايشگاه چاپ، 5 سال است كه پوسترش داراي يك طرح ثابت و بدون محتواست. من هر چه قدر تجزيه و تحليل مي كنم، نمي دانم كدام گرافيست متبحري اين كار را ارائه كرده و دوستان هم اين قدر به آن علاقمندند و امسال هم حتما مي خواهند از همان طرح استفاده كنند.‍[لازم به ذكر است كه پيش بيني آقاي ذكايي به حقيقت پيوست و مجددا طرح نمايشگاه به سان سال هاي گذشته بدون تغيير باقي ماند.] شايد آقايان استدلال كنند كه نمايشگاه دروپا هم يك پوستر ثابت دارد اما فاصله اي كه اين جا وجود دارد ميان ماه من تا ماه گردون است. وقتي يك برگزار كننده از چاپ يك پوستر دريغ مي كند و  و براي طراحي مجدد، هزينه نمي كند، من نمي دانم اين هزينه ها كجا مي رود.
در مورد نمايشگاه Peco البته ريز هزينه ها در اختيار من نيست و بايد از متوليان برگزاري نمايشگاه پرسيد. اما هزينه زيادي شد. 10 نوبت تيزر اين نمايشگاه در بهترين ساعات تلويزيون پخش شد. در سطح شهر مشهد تبليغات مطلوبي انجام گرفت. ستاد خبري نمايشگاه به خوبي شكل گرفت. اطلاع رساني در شبكه هاي مختلف تلويزيوني انجام شد كه گزارش هاي آن را گرفته ايم. انعكاس بسيار خوبي در داخل داشت. حتي بنا داشتيم در روزنامه هاي كثيرالانتشار كشورهاي عضو اكو، تبليغاتي داشته باشيم. اما با توجه به فاصله زماني كوتاه، بازديدكنندگان امكان اخذ ويزا نداشتند و از اين كار منصرف شديم. فكر مي كنيم به خاطر اين كه نمايشگاه اول بود، بايد بيش از اين كار مي كرديم. اگر زمان اجازه مي داد، كارهاي بسيار بيشتري را برنامه ريزي كرده  بوديم.
مهم ترين و اثرگذارترين روش تبليغي، برگزاري جلسات Presentation در اين كشورهاست كه از امروز بايد در مورد نمايشگاه اكو اتفاق بيفتد. بايد سايت هاي فعال و كاملي را طراحي و آماده نمود.يكي از ايرادات جدي نمايشگاه Peco ، سايت آن بود كه من چندين بار به دوستان عرض كردم كه اين سايت آن چيزي نيست كه در شان و اندازه هاي اين نمايشگاه باشد. سايت بايد كاملا ديناميك و پويا باشد و آخرين اطلاعات را به مخاطب ارائه كند. حتي پس از نمايشگاه سايت بايد پاسخ گوي افرادي باشد كه موفق به حضور در نمايشگاه نشده اند. سايت بايد آينه تمام نماي نمايشگاه باشد. بايد در طول سال فعال باشد و به روز شود.
خبر برگزاري نمايشگاه چاپ و بسته بندي تهران در شهريورماه سال آينده، در كنفرانس خبري ژيش از نمايشگاه اعلام شد. تا چه حد صحت دارد و شايعاتي مبني بر تغيير مجري آن نيز وجود دارد.
من هم در حد خبر شنيدم. فكر مي كنم جايگاه اصلي برگزار شدن اين نمايشگاه بايد توسط اتحاديه صادركنندگان خدمات صنعت چاپ باشد. اين نه به دليل تعلق خاطري است كه من به اين اتحاديه دارم، فكر مي كنم جاي آن اين جاست. در مورد برگزار شدن نمايشگاه در شهريورماه هم صرفا يك خبر بي پايه و اساس است. هيچ خبر رسمي و قطعي و هيچ مكاتبه اي وجود ندارد. پيشنهاد ما اين بود كه به خاطر روز چاپ در شهريور ماه، نمايشگاه هم در شهريورماه برگزار شود.
معتبرترين نمايشگاه هاي چاپ دنيا، عموما در فصل بهار برگزار مي شود. وقتي اتفاقي را مي خواهيم سامان بدهيم كه يك پاي جدي وغيرقابل انكار آن انسان و نيروي انساني است، بايد تمامي ملاحظاتي را كه مي تواند تاثيرگذار باشد، در استقبال از نيروي انساني، چه شركت كننده و چه بازديدكننده در نظر بگيريم. به اين دليل است كه در نمايشگاه هاي معتبر جهاني امكان هاي تفريحي و فرهنگ نبز براي بازديدكننده در نظر مي گيرند. متولي نمايشگاه وظيفه اش اين است كه نمايشگاه خوبي برگزار كند، چه كاري به برگزاري كنسرت دارد؟ چرا بايد موزه هاي مختلف را به بازديدكننده معرفي كند؟ اما با اين ديدگاه كه يك انسان به نمايشگاه پا مي گذارد و اين انسان علاوه بر نيازهاي تخصصي اش، نيازهاي فرهنگي، تفريحي و اجتماعي دارد، اين امكانات را فراهم مي كند. اين وجه تمايز آن نمايشگاه با نمايشگاه من است.

پس در دوره شانزدهم نمايشگاه به عنوان ناظر و سياست گذار حضور نداريد؟
يكبار نشريه صنعت چاپ از من پرسيد، چرا كاري نمي كنيد. عرض كردم.
گوش اگر گوش تو و ناله اگر نامه من                       آن چه البته به جايي نرسد فرياد است
من فريادها را زدم. به اين جمع بندي دارم مي رسم كه عمدي وجود دارد كه به اين حرف ها گوش داده نشود. چرا كه اگر عمدي وجود نداشت و دوستان مي خواستند بي طرفانه قضاوت كنند، شرايطي را فراهم مي كردند كه حرف هاي ما را هم رو در رو بشنوند. وقتي علاقه اي به شنيدن اين حرف ها ندارند و مهم تر از آن اين كه متاسفانه و متاسفانه و متاسفانه صنف يك صداي رسايي ندارد كه بتواند، مطالبه حق كند. من هميشه عرض مي كنم كه اگر صنف يك تشكل جدي و مطالبه كننده واقعي داشت، بايد مي آمد يقه دولت را مي گرفت و حقوق خود را با تمام قدرت مطالبه مي كرد. اين قدرت با فريادهاي بدون پشتوانه كارشناسي متفاوت است. با قدرت يعني استدلال داراي استدلال كارشناسي باشد و محكم پاي حرفش بايستد و حقوقش را مطالبه كند. من به عنوان دولت بايد پاسخ گو باشم. هر عنصر دولتي ناچار است، پاسخ گو باشد. اعتقادم اين است كه دوستان ما هم دارند رفع تكليف مي كنند تا نمايشگاه بگذرد.

وضعيت چاپ و نشر كشور را به طور كلي در سال آينده چگونه پيش بيني مي كنيد؟
مشكلاتي كه در حوزه هاي مختلف استفاده كنندگان از صنعت چاپ وجود دارد، در حوزه چاپ هم بي تاثير نيست. اگر در نشر اتفاقي بيفتد مثل بحث آزادسازي كاغذ و بحث نظارت، اثر آن در صنعت چاپ هم مشاهده مي شود. اگر پروسه نظارت و مميزي در وزارت ارشاد، طويل المدت شود، ناخودآگاه تاثيرش را به سرعت در صنعت چاپ مي گذارد. اگر ما در توليد موادي كه به بسته بندي نياز دارند مثل دارو يا انواع و اقسام كالاها، در كشور دچار بحران شويم، به سرعت در صنعت چاپ كشور تاثير مي گذارد. اميدوارم ان شاء... صنعت چاپ سال خوبي را تجربه كند اما اين نكته را بايد عرض كنمكه واقعيت اين است كه صنعت چاپ با روزهاي سختي مواجه است و روزهاي سختي را سپري مي كند و به سختي گذران معيشت مي كند. بالاخره، شرايطي كه در اطراف حوزه صنعت چاپ مثل ساير صنايع و حوزه تجارت و بازرگاني وجود دارد، تاثير خود را در صنعت چاپ هم گذاشته است. صنعت چاپ يكي از بخش هايي است كه به سادگي مي توانيد، ضربان صنعت و اقتصاد كشور را از روي وضعيت آن متوجه شويد. يعني اگر صنعت چاپ فعال و پويا باشد، مطمئن باشيد كه صنايع ديگر ما و اقتصاد ما وضعيت خوبي دارند. تاثير شرايط نامطلوب هم به سرعت از طريق كاهش سفارش و نوع پرداخت ها دچار مشكل مي شود. اميدوارم ان شاء... اين اتفاق نيفتد اما آن طوري كه من مي بينم متاسفانه شرايط خوب و ايده آلي نسبت به فعاليت صنعت چاپ وجود نداردو مزيد بر علت وضعيتي است كه بانك ها با قفل كردن تسهيلات پيش آورده اند. بعضا با درخواست وام هايي مواجه مي شوم كه بسيار بسيار اندك است و اين نشان دهنده شرايط سخت حاكم بر اين صنعت است.